De 5 meest voorkomende oorzaken van diarree

Diarree is een veelvoorkomende darmklacht. Vrijwel iedereen krijgt er wel eens mee te maken. Soms is het kortdurend, bijvoorbeeld na “iets verkeerds eten”, maar soms keren de klachten terug. Er kan zelfs sprake zijn van chronische diarree klachten waarbij je vrijwel dagelijks last hebt van diarree.

In deze blog lees je:

• wat diarree precies is
• wat er in je lichaam gebeurt bij diarree
• en de 5 meest voorkomende oorzaken

Wat is diarree?

Van diarree spreken we wanneer je ontlasting:

• dun of waterig is
• vaker komt dan normaal
• en vaak gepaard gaat met hoge aandrang

Als richtlijn geldt: meer dan 3 keer per dag dunne ontlasting.

Maar belangrijker dan de frequentie is het mechanisme erachter.

Wat gebeurt er in je lichaam bij diarree?

Normaal gesproken wordt vooral in de dikke darm een groot deel van het vocht uit de ontlasting weer opgenomen. Bij diarree gaat dat mis. Het kan zijn dat het vocht niet goed wordt opgenomen, maar het kan ook zijn dat er juist meer vocht in de darm stroomt.

Als het lichaam de ontlasting zo snel mogelijk wil afvoeren (bijvoorbeeld bij een infectie) kan de darmwand actief vocht uitscheiden waardoor de ontlasting dunner wordt.

Hiervoor gaan de verbindingen tussen darmwandcellen, de tight junctions, open staan. Dit noemen we hyperpermeabiliteit. Zo kunnen vocht en immuuncellen makkelijker de darm inlekken. Vaak gaat dit ook gepaard met een versnelde transittijd, de inhoud passeert zo snel de dikke darm dat er geen vocht kan worden opgenomen. Dunne ontlasting bereikt zo sneller de uitgang en de verdunde ontlasting is minder toxisch voor darmwandcellen en darmflora bacteriën.

Een tweede mechanisme is het osmotisch effect. Hierbij wordt water verplaatst om de concentratie van opgeloste stoffen in balans te krijgen. De inhoud van de darm, zoals slecht verteerde voedingsstoffen en onverteerbare vezels, trekt water aan en kan zorgen voor dunne ontlasting.

Waarom krijg je diarree? De vijf meest voorkomende oorzaken.

1. Infectie met een bacterie of virus (‘voedselvergiftiging of buikgriepje’)

De meest bekende oorzaak van diarree is een infectie met een bacterie of virus.

Denk aan:

• Salmonella
• Campylobacter
• Norovirus

Deze ziekteverwekkers kun je oplopen door besmet voedsel of door contact met microscopische deeltjes besmette ontlasting (handen wassen).

Ziekteverwekkers produceren stoffen (toxines) die:

• de darmwand irriteren
• de vochtsecretie verhogen
• en de tight junctions openen

Hierdoor stroomt er extra vocht de darm in, wat zorgt voor een waterige diarree met hoge aandrang. In het geval van een ernstige infectie met ontsteking kan er zelfs slijm en bloed bij de ontlasting zitten.

Vaak begint een infectie plotseling en duurt een aantal dagen waarna het ontlastingspatroon weer verbetert. Soms is er ook sprake van misselijkheid en koorts.

2. Probleem met een voedingsmiddel

Sommige mensen reageren structureel op bepaalde voedingsmiddelen.

Veelvoorkomende voorbeelden:

• lactose (melksuiker)
• gluten (een eiwit in graan)

Bij lactose-intolerantie:

• wordt lactose niet goed afgebroken
• blijft het in de darm aanwezig
• dit trekt water aan (osmotisch effect)
• en lactose wordt gefermenteerd door bacteriën; dit zorgt voor gasvorming

De klachten bestaan naast diarree vaak uit een opgeblazen buik, winderigheid en misselijkheid en treden alleen op als er zuivel wordt gegeten.

 

Bij gluten speelt een soortgelijk beeld. Het niet goed verdragen eiwit trekt vocht aan. Ook kan er daarnaast een ontstekingsreactie ontstaan in de darmwand. Het immuunsysteem ziet een ‘vreemd’ eiwit en kan dit markeren als ‘gevaarlijk’. Naast een ontstekingsreactie wekt het immuunsysteem dan diarree op om het gevaar zo snel mogelijk naar de uitgang te transporteren.

3. Dysbiose (verstoring van het microbioom)

In je darmen leven miljarden bacteriën, gisten, schimmels, eencellige parasieten en andere microben. Deze vormen samen je microbioom en in een gezonde situatie leeft alles in harmonie met elkaar samen.

Bij een dysbiose is deze balans verstoord.

Zo kunnen er bepaalde (ziekteverwekkende) bacteriën in overgroei zijn (zoals Clostridia) of er kan sprake zijn van een overgroei met gisten (Candida) of parasieten.

De soorten die in overgroei zijn onderdrukken de goede en gezondheidsbevorderende soorten. Daarnaast kunnen bepaalde bacteriën en gisten toxische stoffen produceren die de darmwand verstoren, de tight junctions open zetten en de vochtbalans beïnvloeden.

Dit kan zorgen voor diarree met krampen en hoge aandrang, soms afgewisseld met perioden waarin de ontlasting normaal is. Ook kunnen diarree en verstopping (constipatie) wisselend optreden.

Met name bij oudere mensen treedt het fenomeen chronische diarree of ouderdomsdiarree vaak op. Er is dan een tekort aan goede bacteriën zoals Bifido- en Lactobacillussoorten gecombineerd met een overgroei aan Clostridiasoorten. Dit wordt in de hand gewerkt door een verminderd gezond voedingspatroon, problemen met de spijsvertering, minder beweging, meer medicijngebruik en tekorten aan bijvoorbeeld vitamine A en D.

4. Histamineproblemen

Histamine is een stof die betrokken is bij het immuunsysteem, het wordt onder andere vrijgezet door mestcellen. Ons lichaam maakt dus zelf histamine, maar je krijgt het ook binnen via voeding en het wordt door bepaalde bacteriën in de darm geproduceerd.

Een teveel aan histamine in de darmen kan ontstaan door:

• het eten van voeding rijk aan histamine, met name gerijpte en gefermenteerde voeding zoals oude kaas, rode wijn, bier en zuurkool
• een overproductie door (ziekteverwekkende) bacteriën
• een verminderde afbraak

De afbraak van histamine is afhankelijk van enzymen en enkele vitamines en mineralen. Het DAO enzym is hierbij het belangrijkste en deze kan verminderd werken of overbelast raken.

Histamine stimuleert de darmbeweging door het zenuwstelsel van de darm te beïnvloeden. Ook trekt het water aan en verhoogt de doorlaatbaarheid van de darm. Dit zorgt voor diarree, soms gepaard met buikpijn en hoge aandrang.

Er kunnen ook andere klachten zoals hoofdpijn en huidklachten optreden bij een teveel aan histamine.

5. Stress

Stress heeft via de HPA-as (hypothalamus-hypofyse-bijnier-as) en het zenuwstelsel een enorme invloed op je darmen.

Bij stress:

• wordt de sympathicus (actie-stand) geactiveerd
• verandert de darmbeweging
• nemen ontstekingsprocessen toe
• openen de tight junctions

Dit kan leiden tot verhoogde doorlaatbaarheid en diarree, vooral tijdens stressvolle periodes.

En natuurlijk zijn er nog meer oorzaken van diarree.

Een zesde, zeer vaak voorkomende oorzaak is een probleem met de vetvertering.

Vetdiarree (steatorroe) is het resultaat van onvoldoende galwerking. Hierdoor worden vetten niet goed verteerd en opgenomen. Het aanwezige vet in de darm trekt water aan en irriteert de darmwand. Dit kan leiden tot een snelle passage en een plakkerige vettige ontlasting die blijft drijven in de wc pot en na het doorspoelen blijft plakken.

En er zijn nog meer oorzaken.

Denk aan antibiotica gebruik of ander medicijngebruik, overmatig gebruik van alcohol, allergische reacties op voeding, een tekort aan mineralen of juist een teveel (vooral overmatig magnesiumgebruik kan laxerend werken).

Tot slot

Diarree is een symptoom, geen diagnose. Het is een signaal van je lichaam dat er iets tijdelijk of structureel uit balans is.

Om te achterhalen wat de oorzaak van jouw diarreeklachten zijn kun je proberen wat het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen (zoals zuivel, gluten en histaminerijke voeding) of het juist toevoegen van probiotische voeding (kefir, kombucha) voor je klachten doen.

Een manier om helder te krijgen wat zich precies in je darmen afspeelt is een ontlastingsonderzoek. Hiermee krijg je inzicht in je microbioom, maar ook in je spijsvertering en of er sprake is van hyperpermeabiliteit en ontstekingen. Een ontlastingsonderzoek geeft vaak een diep inzicht in de oorzaak van de diarree waarna de klachten gericht én duurzaam hersteld kunnen worden.

Wil je beter begrijpen waar jouw diarree vandaan komt en wat je eraan kunt doen? Tijdens onderstaand webinar gaan we hier dieper op in.

Klik hier voor het webinar: https://darmspecialist.com/webinar/van-diarree-tot-verstopping-wat-je-ontlasting-je-vertelt-over-je-darmgezondheid/