De vijf meest voorkomende oorzaken van een opgeblazen buik

Het ervaren van een opgeblazen gevoel of een opgeblazen buik is een van de meest voorkomende darmklachten. Er zijn veel verschillende cijfers, maar geschat wordt dat zeker 1 op de 3 Nederlanders wel eens last heeft van een opgeblazen buik. Meer dan 10% van de bevolking heeft de diagnose Prikkelbare Darmsyndroom en hiervan heeft ruim 20% regelmatig last van een opgeblazen buik. Dat zijn forse aantallen. Wat zijn nu de meest voorkomende oorzaken?

Oorzaak 1: Een tekort aan maagzuur

Voeding wordt in onze spijsvertering afgebroken tot opneembare moleculen. Hierbij is voldoende en voldoende zuur maagzuur van essentieel belang. Toch blijkt de maagzuurproductie bij veel mensen niet toereikend.
Maagzuur wordt in een parasympathische toestand (rust) geproduceerd en heeft behalve water ook mineralen zoals chloor, zink en magnesium nodig. Stress, chronische uitdroging en een gebrek aan mineralen leidt tot een tekort aan maagzuur.

Ten onrechte wordt gedacht dat symptomen zoals boeren, borrelen, zure oprispingen, een opgeblazen gevoel en een vol gevoel te wijten zijn aan een teveel aan maagzuur. Juist een tekort aan maagzuur zorgt voor een langere verblijfsduur van voedsel in de maag die daar niet juist wordt voorverteerd. Het gevolg is rotting en gisting, waarbij gassen vrijkomen. Deze gassen verlaten de maag via de slokdarm en nemen maagzuur mee (boeren en zure oprispingen) of reizen mee de dunne darm in (opgeblazen gevoel en winderigheid).
Het gebruik van maagzuurremmers veroorzaakt en/of verergert klachten.

Oorzaak 2: Lactose intolerantie

Lactose, melksuiker, komt voor in dierlijke melk. Vanaf baby tot de jonge leeftijd van ongeveer 2 jaar maken mensen het enzym lactase aan, wat lactose in moedermelk afbreekt tot opneembare moleculen. Hoe ouder we worden, hoe minder of geen lactase we maken. Onze geografische herkomst speelt een rol; mensen met een noordelijke herkomst maken vaker op volwassen leeftijd nog lactase aan. Dit heeft te maken met voedselvoorziening, in deze gebieden waren mensen in de winter vaker afhankelijk van dierlijke melkproducten dan in het zuiden, waar het jaar rond volop voedsel aanwezig was.

Als lactose niet goed wordt afgebroken kan het worden gemetaboliseerd door bacteriën. Bij dit proces komen gassen vrij, die de oorzaak zijn van een opgeblazen gevoel na het eten of drinken van dierlijke zuivel. Ook kunnen er klachten ontstaan als buikpijn, winderigheid en diarree.

Oorzaak 3: Gluten

Gluten zijn eiwitstructuren in granen. Deze eiwitten worden in onze spijsvertering afgebroken door spijsverteringsenzymen tot opneembare moleculen. Van oudsher behoorden grote hoeveelheden graan niet tot ons normale voedingspatroon. Daarbij bevatten de oude oergranen ook niet zoveel gluten als de hedendaagse, genetische gemodificeerde graansoorten. Ons lichaam is evolutionair dan ook niet ingesteld op het verwerken van grote hoeveelheden gluten. Als gluten niet goed worden afgebroken ontstaan grotere moleculen die de darmwand niet kunnen passeren. In de dikke darm worden deze structuren door bacteriën gemetaboliseerd en de vrijkomende gassen geven klachten als buikpijn, winderigheid en een opgeblazen gevoel.

Oorzaak 4: Vezelrijke voeding

Onze voeding kent twee soorten vezels:

• Onoplosbare en niet-fermenteerbare vezels, deze komen met name voor in granen, noten en zaden
• Oplosbare en fermenteerbare vezels uit groente en fruit

De niet-fermenteerbare vezels dienen om water te binden en ontlasting volumineus te maken. Een voedingspatroon rijk aan deze vezels kan zorgen voor te veel inhoud in de dikke darm, wat een vol en opgeblazen gevoel kan geven.
Fermenteerbare vezels worden door darmbacteriën omgezet in o.a. korte keten vetzuren. Hier komen gassen bij vrij. Een voedingspatroon rijk aan groente en fruit is gezond, maar kan door de vrijkomende gassen wel klachten geven. Balans en variatie in vezels is hierin belangrijk.

Oorzaak 5: SIBO

Bij een SIBO is er sprake van een bacteriële overgroei in de dunne darm. Deze bacteriën metaboliseren voedingsstoffen en vezels en zorgen voor een enorme gasophoping. Kenmerkend voor deze aandoening is buikpijn en een zichtbaar opgeblazen buik kort na het eten.

Om te onthouden

• Veel mensen hebben wel eens of regelmatig last van een opgeblazen buik
• Vaak is een ophoping van gas het onderliggende probleem
• De meest voorkomende oorzaken zijn een tekort aan maagzuur, lactose-intolerantie, problemen met het verteren van gluten, vezelrijke voeding of een SIBO