Maagverkleiningen deel 1

Het aantal mensen in Nederland met obesitas, ernstig overgewicht, is de afgelopen 40 jaar verdrievoudigd. In 2024 had ongeveer 15,6% van de volwassen Nederlanders van 18 jaar en ouder obesitas.
De aandoening gaat gepaard met co-morbiditeiten zoals hart- en vaatziekten, hypertensie (hoge bloeddruk), diabetes mellitus type 2, gewrichtsklachten en slaapapneu. Inzetten op een gezonder voedingspatroon en leefstijl blijft de eerste interventie, maar er kan, zeker als meerdere afvalpogingen niet slagen, gekozen worden voor een zogenaamde bariatrische ingreep. Hieronder vallen ingrepen die restrictief zijn, er dus voor zorgen dat er minder gegeten kan worden en operaties die naast restrictief ook malabsorptief zijn, het voedsel kan dan minder goed verteerd worden.

In deze blog kijken we naar de verschillende restrictieve ingrepen.

Restrictieve ingrepen

Om de hoeveelheid eten te beperken wordt in Nederland meestal gekozen voor de Gastric Sleeve. Bij deze operatie wordt de maag in de lengte als het ware gehalveerd. Het gebogen deel van de maag wordt verwijderd en wat overblijft is een buis die qua vorm en inhoud lijkt op een banaan. De kringspieren tussen slokdarm en maag en tussen maag en dunne darm blijven intact. Dit zorgt ervoor dat voedsel nog enige tijd in de verkleinde maag verblijft voor het doorstroomt naar de dunne darm. Wel wordt er minder maagzuur in de maag aangemaakt, dit gebeurt namelijk precies in het deel wat wordt verwijderd. De operatie kan niet ongedaan worden gemaakt, wel kan door overeten de maag oprekken.

Een andere manier om de hoeveelheid voedsel te beperken is het plaatsen van een maagband. De opblaasbare band wordt om de bovenkant van de maag geplaatst zodat er een kleine pouch (voormaag) ontstaat die via een smalle doorgang nog in verbinding staat met de rest van de grotere maag. Via een katheter die leidt naar een aanprikpoort onder de huid kan de band middels inspuiten of opzuigen van vloeistof de band losser of strakker worden gemaakt. De inhoud van de pouch is ongeveer 15 ml, te vergelijken met 2 eetlepels. Vanwege de smalle doorgang naar de grote maag treedt ook snel een verzadingsgevoel op. Deze ingreep kan vrij eenvoudig ongedaan worden gemaakt maar wordt vanwege de vele complicaties en risico’s zeer weinig meer toegepast.

Een maagballon wordt oraal als een leeg zakje geplaatst waarna deze wordt opgevuld met vloeistof. De gevulde ballon neemt ruimte in in de maag, waardoor er minder gegeten kan worden en er snel een gevoel van verzadiging optreedt. Omdat maagzuur de ballon kan aantasten moeten er maagzuurremmers gebruikt worden zolang de ballon in de maag zit. De ingreep kan eenvoudig ongedaan worden gemaakt, helaas blijkt uit onderzoek dan ruim 90% van de patiënten binnen zes maanden weer toeneemt in gewicht. Ook kan de ballon problemen geven met vetrijke voeding, dit blijft plakken aan het oppervlak van de ballon waardoor men last kan krijgen van een slechte adem en misselijkheid.

Nadelen en gevolgen

Bij al deze ingrepen is het goed te beseffen dat er weliswaar gewichtsverlies optreedt, maar dat de onderliggende oorzaak van het overgewicht niet wordt aangepakt. Bij het verwijderen van een maagband en maagballon komen mensen snel weer aan in gewicht en maar al te vaak komt men meer kilo’s aan dan men verloren had (jojo-effect). De Gastric Sleeve is onomkeerbaar en geeft een beter resultaat, maar omdat er minder maagzuur gemaakt kan worden zal de spijsvertering verslechteren. Een verstoorde spijsvertering kan debet zijn aan verschillende klachten zoals:

• Zure oprispingen, zuurbranden
• Misselijkheid, boeren
• Buikpijn en een opgeblazen gevoel
• Winderigheid
• Diarree en stinkende ontlasting

Ook heeft een verstoorde spijsvertering invloed op het microbioom. Bij een aanbod van slecht verteerd voedsel zal een dysbiose ontstaan met een overgroei aan rottingsbacteriën die voor darmklachten en -ontstekingen kunnen zorgen.
Tot slot kan een gebrek aan maagzuur en een verstoorde spijsvertering leiden tot een SIBO, een bacteriële overgroei in de dunne darm. Hierbij ontstaan specifieke klachten zoals buikpijn na het eten en een zichtbaar opgeblazen buik. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat zeker 45% van de patiënten met een maagverkleining een SIBO ontwikkelt.

Om te onthouden

• Bariatrische ingrepen bestaan uit ingrepen waarbij minder voedsel gegeten kan worden (restrictief) en operaties waarbij de vertering en opname wordt beïnvloedt (malabsorptief)
• De maagballon en maagband worden niet veel meer geplaatst in Nederland, deze ingrepen leiden wel tot gewichtsverlies maar na verwijdering van de ballon c.q. de band komen patiënten snel weer aan in gewicht
• De Gastric Sleeve operatie is een definitieve maagverkleining waarbij de maag de vorm en inhoud krijgt van een banaan
• Door een tekort aan maagzuur ontstaan vaak problemen met de spijsvertering die kunnen leiden tot een groot scala aan spijsverterings- en darmklachten
• Uit onderzoek blijkt dat het ondergaan van een Gastric Sleeve operatie een risico factor is voor het ontwikkelen van een SIBO

In de volgende blog gaan we dieper in op de malabsorptieve ingrepen zoals de (mini) Gastric Bypass.