Maagverkleiningen deel 4

In de andere blogs uit deze serie is uitgelegd wat bariatrische ingrepen zijn en wat de gevolgen zijn voor de spijsvertering, de dunne en dikke darm en het microbioom. In deze blog duiken we dieper in op een van de meest voorkomende bijwerkingen van bariatrische chirurgie: het dumping syndroom.

Dumping: te kort in de maag, te snel in de darm

Normaal gesproken wordt voedsel enige tijd in de maag voorverteerd en komt het daarna, in kleine beetjes vermengd met maagzuur, terecht in het eerste deel van de dunne darm. Hier komen spijsverteringsenzymen en gal vanuit de galblaas of lever bij de voedselbrij voor verdere vertering. De alvleesklier maakt naast de spijsverteringsenzymen ook bicarbonaat om de zure brij te ontzuren.

Bij een (mini) gastric bypass zorgt de verminderde grootte van de maag en afwezigheid van het maagportier voor een te korte verblijftijd in de maag en een  te snelle doorvoer richting dunne darm. Het aangehechte deel darm aan de verkleinde maag betreft ook nog eens het laatste deel van de dunne darm waar met name enkelvoudige suikers razendsnel worden opgenomen.

Bij een gastric sleeve is de verblijftijd in de maag wel korter dan normaal, maar dankzij het intacte maagportier is er minder tot geen sprake van een snelle doorvoer. Om deze reden komen dumpings bij een Gastric Sleeve minder vaak voor.

Snelle en/of late dumping

Er wordt onderscheid gemaakt tussen een snelle dumping of late dumping. Een snelle dumping ontstaat meestal al binnen een paar minuten tot een uur na de maaltijd. De late dumping ontstaat een tot twee uur na de maaltijd. Beide kunnen ook achter elkaar optreden, het kan dan lijken alsof een dumping uren aanhoudt.

Een snelle dumping wordt meestal veroorzaakt door te grote hoeveelheden eten die niet goed worden gekauwd. Het voedsel is dan te droog om goed door de darm te kunnen worden getransporteerd. De dunne darm zal water uit de bloedvaten halen om de voedselbrij vloeibaarder te maken. Hierdoor daalt de bloeddruk. Bekende symptomen van een snelle dumping zijn: duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, sufheid, hartkloppingen en maag- en darmklachten.

Een late dumping heeft met een verstoorde bloedsuikerspiegel en insuline respons te maken. Na het eten van een maaltijd rijk aan snelle suikers komen deze direct in het laatste deel van de dunne darm terecht. Hier worden ze razendsnel opgenomen en er ontstaat een hoge bloedsuikerspiegel. De alvleesklier maakt als reactie op deze plotselinge stijging heel veel insuline, maar deze reactie komt te traag op gang. Het gevolg is een vicieuze cirkel: de bloedsuikerspiegel stijgt extreem snel, insuline komt in grote hoeveelheden te laat aan, daardoor daalt de bloedsuikerspiegel langere tijd te ver naar beneden waardoor er niet alleen lichamelijke klachten maar ook zoetbehoefte ontstaat. De klachten van een late dumping passen bij klachten van een stuiterende bloedsuikerspiegel: trillen, zweten, verwardheid, bleekheid, hongergevoel, slap voelen en flauwvallen.

Dumpings voorkomen

Om dumpings te voorkomen is het belangrijk om:

• Geen grote hoeveelheden te eten en het eten zeer goed te kauwen
• Geen suikerrijke producten te nuttigen zoals frisdranken, vruchtensappen, zoete vloeibare zuivel en bewerkte zoete voeding zoals koek en snoep
• Niet teveel te drinken bij het eten (dan spoelt het voedsel nog sneller de darm in) maar wel voldoende om het voedsel enigszins smeuïg te houden

Dumpings en darmgezondheid

Het ondergaan van een bariatrische ingreep heeft al mogelijk negatieve gevolgen voor de darmgezondheid en het microbioom. Het hebben van dumpings draagt bij aan darmklachten en zelfs aan het ontstaan van ontstekingsziektebeelden in de darm na een maagverkleining.

In het geval van een snelle dumping, voornamelijk veroorzaakt door te droge brokken voedsel, reageert de darm met het inlaten van grote hoeveelheden water in de darm. Hierdoor ontstaan darmklachten zoals diarree, een opgeblazen gevoel, krampen en winderigheid. Het microbioom heeft ook te lijden, de snelle doorvoer van de voedselbrij ontneemt bacteriën de kans nuttige metabolieten te maken van (on)verteerbare vezels.

Bij een late dumping spelen de bloedsuikerspiegel en de alvleesklier een rol. De alvleesklier heeft een tweeledige functie: enerzijds het maken van insuline om de bloedsuikerspiegel te reguleren, anderzijds het maken van bicarbonaat en enzymen om de spijsvertering te ondersteunen. Het steeds weer moeten maken van grote hoeveelheden insuline door extreem snelle stijgingen van de bloedsuikerspiegel zorgt ervoor dat de productie van enzymen en bicarbonaat afneemt. Het gevolg is een verstoorde spijsvertering met onverteerde voedselresten, die een voedingsbron vormen voor pathogene bacteriën in de darm. Dit noemen we een dysbiose, die wetenschappelijk duidelijk in verband wordt gebracht met het ontwikkelen van ontstekingen in de darm.

Om te onthouden:

• Dumpings zijn een bekende bijwerking van bariatrische ingrepen, m.n. bij de (mini) Gastric Bypass
• Een snelle dumping wordt veroorzaakt door te grote en/of te droge brokken voedsel die niet goed zijn gekauwd
• Een late dumping wordt veroorzaakt door een snelle stijging van de bloedsuikerspiegel en een te trage en onjuiste insulinerespons
• Zowel bariatrische ingrepen als dumpings hebben invloed op de darmgezondheid en het microbioom en kunnen bijdragen aan het ontstaan van ontstekingsziekten in de darm zoals de ziekte van Crohn