Bacteriele-overgroei

Bacteriële overgroei en dysbiose

Darmklachten door pathogene (ziekteverwekkende) bacteriën

Het microbioom in onze dikke darm bestaat uit zo’n 1,5 kg levend materiaal; bacteriën (darmflora), eencellige gisten en schimmels, parasieten, virussen en andere kleine microben. Een ontlastingsonderzoek kan een groot deel van het microbioom in kaart brengen.

Bacteriën horen in vele soorten en aantallen aanwezig te zijn, dit noemen we diversiteit. Een verlaagde diversiteit, dus weinig soorten en/of weinig aantallen bacteriën, wordt in verband gebracht met diverse darm gerelateerde aandoeningen zoals Prikkelbaar Darm Syndroom, maar ook met andere ziektebeelden zoals obesitas, diabetes en zelfs Alzheimer.

We spreken van een symbiotisch microbioom als alle micro-organismen in harmonie samenleven en hen stofwisseling gericht is op het maken van gezondheidsbevorderende stoffen. Immers willen zij dat hun gastheer gezond en gelukkig is, dit komt hen ook ten goede.

Een dysbiotisch microbioom bevat vaak een overgroei met mogelijk ziekteverwekkende bacteriën, eencellige parasieten of Candida. Zeker bij een overgroei met pathogene (ziekteverwekkende) bacteriën worden er stoffen geproduceerd die zorgen voor darmklachten en andere lichamelijke klachten zoals eczeem, hoofdpijn en vermoeidheid.

Klachten passend bij een dysbiose en/of overgroei met pathogene bacteriën:

• Buikpijn
• Een opgeblazen gevoel
• Diarree of verstopping of een combinatie van beide
• Waterdunne, gelige diarree
• Hoge aandrang
• Krampen
• Winderigheid
• Koorts

Familiebanden

Het bacterierijk is een ingewikkeld en breed rijk. Er zijn een aantal hoofdgroepen (fyla) die zich vertakken in een soort stamboom.  Zoals in iedere familie zitten er altijd een paar tussen die ‘niet deugen’. Dit noemen we potentieel pathogenen. Potentieel, want in kleine hoeveelheden levert het vaak nog steeds geen problemen op. Maar als juist deze bacteriën kans zien zich extreem te vermenigvuldigen kunnen er stevige klachten ontstaan.

Iedereen kent E.Coli als de ‘poepbacterie’ waar je ziek van kunt worden. Maar niet iedere E. coli is ziekteverwekkend. Zo wordt ook snel gesproken van darmklachten door een Clostridia. Maar heel veel Clostridia soorten zijn juist goede en gezonde darmbacteriën. Het is dus belangrijk om middels een ontlastingsonderzoek de soorten bacteriën heel goed in kaart te brengen.

Daarnaast is het belangrijk om de oorzaak van de overgroei te achterhalen. Hierin ligt een grote rol voor het overige microbioom, hoe gezonder en diverser de overige bacteriën hoe kleiner de kans op een overgroei met mogelijk ziekteverwekkende soorten. Aantasting van het gezonde microbioom ontstaat vaak door eenzijdige en/of ongezonde voeding, overmatig alcoholgebruik, roken, stress en medicijngebruik. Ook is er aandacht voor de spijsvertering, onverteerde (eiwitrijke) resten zijn een voedingsbron voor zogenaamde ‘rottingsbacteriën’.

Antibiotica en dysbiose

Antibiotica is gericht op het kapot maken van structuren in bacteriën. Zeker in het geval van een (levensbedreigende) infectie is antibiotica noodzakelijk. Maar antibiotica kan geen onderscheid maken tussen goede en slechte bacteriën. Na een antibiotica kuur verdwijnt dan ook zo’n 30% van de goede darmbacteriën. Het gevolg is vaak een dysbiose; de slechte darmbacteriën kunnen zich sneller vermenigvuldigen dan de goede bacteriën en nemen zo ook meer hechtingsplaatsen in. Na een antibiotica kuur is het daarom altijd zinvol om probiotica te nemen om zo goede darmbacteriën aan te vullen.

Een vergeten aspect is de rol van antibiotica op onze mitochondriën. Deze energiefabriekjes zitten in al onze lichaamscellen en bevatten bacterieel DNA. Antibiotica maakt ook mitochondriën stuk. Dit zorgt voor de veelgehoorde bijwerking van vermoeidheid na een antibiotica kuur.

Cellen die geen energie meer kunnen maken worden door het lichaam opgeruimd middels een ontstekingsreactie. Wetenschappelijk onderzoek toont dan ook een stevige relatie aan tussen antibiotica gebruik, dysbiose van het microbioom en ontstekingen in de darm.

Behandeling

De huisarts of MDL arts kan in je ontlasting ook onderzoeken op pathogene bacteriën. Helaas wordt er dan slechts op enkele soorten onderzocht en bij een positieve uitslag wordt al snel een antibioticakuur voorgeschreven. In ernstige gevallen is dit zeker aan te raden ondanks de negatieve effecten, maar belangrijk is om ook oog te hebben voor de gevolgen van de antibiotica kuur én om op zoek te gaan naar de oorzaak van de overgroei.

Het behandelen van een dysbiose/overgroei met pathogene bacteriën bestaat uit de volgende stappen:

• Het optimaliseren van het voedingspatroon en de spijsvertering zodat er voeding rijk aan nutriënten (bouwstoffen) wordt gegeten en er geen onverteerde resten achterblijven in de darmen
• Het inzetten van natuurlijke antibiotica. Veel kruiden beschikken over een antibacteriële werking. Denk hierbij aan oregano, gember, knoflook en kurkuma. Een van onze favorieten is Manuka Honing. In enkele ziekenhuizen in Nederland worden zelfs darmspoelingen met deze honing gedaan vanwege de antibacteriële en ontstekingsremmende werking!
• In onze darmen worden door het immuunsysteem verschillende lichaamseigen antibacteriële stoffen gemaakt. Met de inzet van supplementen kunnen we deze processen versterken en ondersteunen. Sommige van deze stoffen, zoals lactoferrine, zijn ook in supplementvorm verkrijgbaar.
• Met probiotica is het mogelijk om de goede darmbacteriën aan te vullen en deze kunnen we voeden middels prebiotica. Het is zelfs mogelijk om een gepersonaliseerde mix (MyBlend) te laten samenstellen op basis van de klachten en het ontlastingsonderzoek.
• Tot slot ondersteunen we de kwaliteit van het darmslijmvlies en de integriteit van de darmwand. Een gezonde slijmlaag is afhankelijk van de aanwezigheid van de darmbacterie Akkermansia Muciniphila, deze is met voeding en suppletie te stimuleren.