Prikkelbaar darmsyndroom en histamineproblematiek

Als je bekend bent met het prikkelbaar darmsyndroom (PDS) herken je zeer waarschijnlijk klachten als een opgeblazen gevoel, zure oprispingen, buikpijn, diarree of obstipatie. PDS kan je dagelijkse leven behoorlijk beïnvloeden. Je reageert op bepaalde voedingsmiddelen, stress of andere triggers, maar je hebt niet altijd grip op de situatie. Histamine blijkt een rol te spelen in het ontstaan en verergeren van klachten bij PDS. In deze blog lees je hier meer over.

Wat doet histamine?

Histamine is een eiwit dat van nature voorkomt in voeding en door ons lichaam zelf wordt aangemaakt. Histamine is betrokken bij verschillende processen in ons lichaam. Zo ondersteunt histamine een passende reactie van het lichaam bij verwondingen of wanneer het wordt blootgesteld aan schadelijke micro-organismen zoals bacteriën. Histamine zorgt er ook voor dat we voldoende maagzuur produceren en de spijsvertering wordt opgestart. Het zijn vooral de mestcellen in ons lichaam die histamine maken. In veel situaties is dit gewenst, echter kan bij sommige mensen een overmatige hoeveelheid histamine leiden tot gezondheidsklachten.

De darm reguleert voor een belangrijk deel de histaminehuishouding in het lichaam. Het enzym di-amine oxidase (DAO) dat in de dunne darm wordt geproduceerd breekt namelijk histamine af in de darm en voorkomt dat histamine in het lichaam terecht komt. Bij mensen met beschadigingen of ontstekingen in de darm staat de productie van dit enzym echter onder druk. Dat kan leiden tot ophoping van histamine in het lichaam met allerlei klachten als gevolg. Wanneer er sprake is van een lage DAO productie, is het van belang om de onderliggende oorzaak te achterhalen.

PDS en histamine

Histamine kan een trigger vormen bij mensen met PDS. Onderzoek toont aan dat bij mensen met PDS vaak een verhoogde mestcelactiviteit in de darm voorkomt, wat betekent dat er meer histamine wordt afgegeven. Dit kan leiden tot buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of juist constipatie. Daarnaast blijkt dat bij PDS histamine producerende darmbacteriën vaker in verhoogde aantallen worden aangetroffen. Hieronder valt bijvoorbeeld de bacteriesoort Klebsiella aerogenes die wel 100 keer meer histamine maakt dan andere soorten. Er is bij PDS vaker sprake van een dysbiotisch (verstoord) darmmicrobioom.

Daarnaast kan er een verminderde afbraak zijn van histamine door DAO, vanwege beschadigingen aan de darmwand bij PDS patiënten. De DAO productie kan zich na verloop van tijd echter weer herstellen.

Vaak dragen stress en hormonale schommelingen ook bij aan een verhoogde histamineproductie. Veel PDS-patiënten merken dat stressvolle situaties hun klachten verergeren, wat deels verklaard kan worden door het stimulerend effect van stress op mestcellen en histamine-afgifte.

Therapeutische mogelijkheden

Teveel histamine geeft dus klachten. Maar histamine is in feite niet de oorzaak van het probleem. Histamine heeft een signaalfunctie en geeft aan dat er iets mis is met een onderliggend mechanisme. Om de histamine-trigger te verminderen bij PDS kan het volgende helpend zijn:

• Histaminearm voedingspatroon aannemen. Het verminderen van histaminerijke voedingsmiddelen (zoals oude kaas, gefermenteerde producten, alcohol en bewerkte vleeswaren) en voedingsmiddelen die extra histamine vrijzetten (zoals ananas, chocolade, citrusvruchten, tomaten en aardbeien) kan een positief effect hebben op de klachten.
• Bijhouden van een voedingsdagboek. Door een voedingsdagboek bij te houden, kunnen triggers beter worden geïdentificeerd en vermeden.
• Nastreven van een gezond darmmicrobioom. Een divers en evenwichtig darmmicrobioom kan helpen bij het reguleren van histamine. DAO, de histamineafbreker, wordt geproduceerd in de darm. Bovendien voorkomt balans in het microbioom een overschot aan histamine producerende darmbacteriën. Een gevarieerd en vezelrijk oervoedingspatroon vormt hierin de basis. Ook is suppletie met vezels, pre- of probiotica mogelijk zinvol.
• Histamine-afbraak ondersteunen. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan DAO (zoals kiemen van doperwten, kikkererwten en linzen) kunnen helpen bij de afbraak van histamine. Ook kunnen supplementen met DAO-enzymen nuttig zijn voor mensen met een tekort aan het enzym.
• Stress verminderen. Chronische stress kan de afgifte van histamine verhogen en ontstekingen in de darmen verergeren. Ontspanningstechnieken zoals meditatie, ademhalingsoefeningen en voldoende slaap kunnen helpen bij het verminderen van stress en het ondersteunen van een gezonde darmfunctie.

Iedere PDS patiënt is echter anders en er kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen aan de PDS klachten. Vraag daarom advies bij een deskundig orthomoleculair therapeut die een therapeutisch plan op maat kan maken.

Om te onthouden

• Histamine kan (pijn)klachten triggeren en verergeren bij PDS
• Bij histamineproblematiek is er een disbalans in de aanmaak versus de afbraak van histamine
• Darmgezondheid is essentieel, omdat het bijdraagt aan de productie van DAO, een enzym dat histamine afbreekt
• Een gevarieerd en gezond voedingspatroon dat balans in het darmmicrobioom nastreeft heeft een positief effect bij mensen met histamineproblematiek en PDS