SIBO en het gebruik van maagzuurremmers

SIBO staat voor Small Intestinal Bacterial Overgrowth, een bacteriële overgroei in de dunne darm. In onze dikke darm horen veel verschillende soorten bacteriën in grote hoeveelheden aanwezig te zijn. Onze dunne darm is niet steriel, maar hier horen veel minder soorten bacteriën in lagere aantallen aanwezig te zijn.

In het geval van een SIBO zitten er grote aantallen en/of meerdere soorten bacteriën in de dunne darm. Zij fermenteren vezels uit voeding, waarbij grote hoeveelheden gas vrijkomen. Door de anatomie van de dunne darm, die uit rekbaar en elastisch weefsel bestaat, zwelt de darm op en dit kan zichtbaar zijn als een opgeblazen buik.

Regulatiemechanismen

De dunne darm is de plek waar voedsel wordt verteerd tot makkelijk opneembare moleculen. Vanuit een bacterie gezien is de dunne darm een perfecte vestigingsplaats, het is er warm, vochtig en rijk aan makkelijk opneembare voedingsstoffen. Ons lichaam kent een aantal regulatiemechanismen om de bacteriedruk in de dunne darm te reguleren:

• Maagzuur voorkomt o.a. migratie van bacteriën die oraal aanwezig zijn
• Spijsverteringsenzymen breken eiwitstructuren af
• Gal heeft een antibacteriële werking in de dunne darm
• Het Migrating Motor Complex (MMC), een serie contracties van de darm, stuwt overtollige bacteriën vanuit de dunne darm naar de dikke darm
• De klep van Bauhin is een fysieke barrière tussen dunne en dikke darm en voorkomt migratie van bacteriën uit de dikke darm

Maagzuurremmers

Maagzuurremmers zijn wereldwijd een van de meest voorgeschreven medicijnen. Deze medicijnen worden vaak voorgeschreven bij maag- en darmklachten, maar ook bij tal van andere, niet altijd verklaarbare klachten, worden maagzuurremmers voorgeschreven. Het doel van deze medicijnen is om in te grijpen in het normale proces van aanmaak van maagzuur zodat er minder maagzuur wordt geproduceerd. We kennen hierin twee soorten: de histamine receptor blokkers en de protonpompremmers. Maagzuurremmers zijn, in lagere doseringen, ook verkrijgbaar bij een drogist of in het zelfzorgschap in de supermarkt.
Maagzuurbinders zijn middelen die het aanwezige maagzuur minder zuur maken. Vaak bevatten ze calcium- of magnesiumverbindingen.

De functie van maagzuur

Maagzuur speelt natuurlijk een grote rol in de spijsvertering. Voldoende en voldoende zuur maagzuur zorgt voor een optimale eerste vertering van eiwitten en vetten. Als de in de maag voorverteerde voedselbrij het eerste deel van de dunne darm, het duodenum, bereikt geeft de juiste zuurgraad een signaal af wat diverse hormonen, betrokken bij de spijsvertering, stimuleert. Deze hormonen sturen weer diverse processen aan zoals de afgifte van spijsverteringenzymen en gal, het aanzetten van het Migrating Motor Complex en het optreden van een gevoel van verzadiging.

Mineralen in voeding zitten ingebed in een structuur van eiwitten, de matrix genoemd. In een voldoende zure maag wordt deze structuur afgebroken, waardoor de mineralen in de darm kunnen worden opgenomen.

En een zure omgeving is dodelijk voor mogelijk ziekteverwekkende bacteriën die meeliften op voeding. Ook bij gebits- en mondproblemen zoals parodontitis kunnen ziekmakende bacteriën worden doorgeslikt en terecht komen in de maag. Als deze niet worden afgedood kunnen ze darmklachten veroorzaken en bestaande ontstekingen verergeren.

Maagzuurremmers en SIBO

Uit diverse wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat het gebruik van maagzuurremmers en maagzuurbinders een significante risicofactor is voor het ontwikkelen van een SIBO. Door het verminderen van maagzuur en/of het verlagen van de zuurtegraad van het maagzuur neemt de kans toe op een infectie met ziekmakende bacteriën. Ook raakt de spijsvertering verstoord, hierdoor blijven onverteerde voedselresten achter die een voedingsbron zijn voor ziekteverwekkers.

Het Migrating Motor Complex (MMC) bestaat uit een serie ritmische contracties die starten in de dunne darm en zo onverteerde resten en overtollige bacteriën stuwen naar de dikke darm. De hormonen die het MMC aansturen worden gestimuleerd door een juiste zuurgraad in de maag en het duodenum. Bij het gebruik van maagzuurremmers neemt het MMC af en daarmee de bacteriedruk toe.

Om te onthouden

• SIBO betekent een bacteriële overgroei in de dunne darm
• Ons lichaam kent meerdere mechanismen om de bacteriedruk in de dunne darm te reguleren
• Maagzuur speelt een grote rol in de spijsvertering, het opnemen van mineralen en het afdoden van ziekteverwekkers
• Gebruik van maagzuurremmers en/of maagzuurbinders is een risicofactor voor het ontwikkelen van een SIBO