Wat is een SIBO?

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat zeker meer dan de helft van de mensen met de diagnose Prikkelbaar Darm Syndroom eigenlijk een SIBO heeft. Ook bij andere darmaandoeningen en klachten van het spijsverteringskanaal lijkt een SIBO een onderliggende oorzaak te zijn. Maar wat is nu precies een SIBO?

Bacteriën in de dunne darm

SIBO staat voor Small Intestinal Bacterial Overgrowth, een bacteriële overgroei in de dunne darm. In onze darmen leeft ons microbioom, een verzameling levend materiaal bestaande uit bacteriën, gisten, schimmels en andere eencelligen. Vooral in onze dikke darm horen veel verschillende soorten bacteriën in grote hoeveelheden aanwezig te zijn, dit noemen we diversiteit. Onze dunne darm is niet steriel, maar hier horen veel minder soorten bacteriën in lagere aantallen aanwezig te zijn.

Dit heeft vooral te maken met de anatomie en fysiologie van de dikke en dunne darm. De dunne darm bestaat uit elastisch en rekbaar weefsel en hier vindt vooral vertering, opname van voedingsstoffen en training van het immuunsysteem plaats. De dikke darm bestaat uit weefsel wat door bindweefselringen wordt onderverdeeld in minder elastische segmenten. Hier vindt naast opname van water en zouten vooral fermentatie plaats van voedingsvezels. Bacteriën zetten deze vezels om in korte keten vetzuren en hierbij komen gassen vrij. Door de bouw van de dikke darm kunnen deze gassen zich niet ophopen, maar verlaten deze het lichaam als windjes. In het geval van een SIBO zitten er in de dunne darm grote hoeveelheden bacteriën die daar vezels fermenteren en zo gasvorming veroorzaken. Door het ophopende gas zwelt de dunne darm op, soms zelfs zo erg dat dit zichtbaar is als een opgeblazen buik.

Oorzaken van SIBO

Een bacterie wil zich graag vestigen in een warme, vochtige omgeving die rijk is aan makkelijk opneembare voedingsstoffen. In dat opzicht is de dunne darm een perfecte vestigingsplaats. Ons lichaam kent een aantal mechanismen om de bacteriedruk in de dunne darm te reguleren:

• Maagzuur voorkomt migratie van bacteriën die binnenkomen via voeding of orale bacteriën
• Spijsverteringsenzymen breken eiwitstructuren af die aanwezig zijn in bacteriën
• Gal speelt een rol bij de vetvertering maar heeft ook een antibacteriële werking in de dunne darm
• Het Migrating Motor Complex (MMC) bestaat uit een serie contracties in de darmen die onverteerbare resten en overtollige bacteriën meevoeren richting de uitgang. Dit proces start enkele uren na de maaltijd op om zo de darm als het ware schoon te poetsen voor de volgende maaltijd
• En tot slot is er een fysieke barrière tussen de dunne en de dikke darm, de ileocaecale klep of klep van Bauhin

Ondanks al deze mechanismen hebben toch veel mensen last van een SIBO. De oorzaak ligt vaak in het falen van een of meerdere van deze mechanismen.

Soorten SIBO

Afhankelijk van welke gassen er precies worden geproduceerd wordt een SIBO onderverdeeld in een aantal soorten:

• Waterstof SIBO, hierbij wordt met name waterstofgas (H2) geproduceerd en is er vaak sprake van diarree
• Methaan SIBO, hierbij wordt met name methaangas (CH4) geproduceerd en is er vaak sprake van constipatie
• Zwavel SIBO, hierbij wordt met name zwavelwaterstofgas (H2S) geproduceerd en is er vaak sprake van ernstige diarree

Er kan ook sprake zijn van een gemengde variant, waarbij meerdere gassen worden geproduceerd.

Een waterstof SIBO en methaan SIBO kan worden gediagnosticeerd middels een SIBO ademtest.

Klachten bij een SIBO

De klachten bij een SIBO ontstaan vaak na het eten van met name vezelrijke voeding zoals groenten en fruit. Door de gasvorming ontstaat buikpijn, een opgeblazen gevoel, een zichtbaar opgeblazen buik maar ook diarree of juist verstopping, maagklachten en winderigheid. Voeding wordt ook minder goed verteerd en opgenomen waardoor tekorten aan o.a. ijzer en vitamine B12 kunnen ontstaan.

Om te onthouden

• SIBO betekent een bacteriële overgroei in de dunne darm
• Ons lichaam kent meerdere mechanismen om de bacteriedruk in de dunne darm te reguleren
• Er zijn verschillende soorten SIBO, afhankelijk van het geproduceerde gas
• Klachten ontstaan vaak na het eten en kenmerkend zijn met name buikpijn en een opgeblazen buik